Lisansüstü Eğitim Enstitüsü

Sağlık Yönetimi

İletişim

Dr. Araştırma Görevlisi Sümeyye ASLAN KURTULUŞ,

Telf.: 0 (216) 2804013

1)    Program Hakkında

Sağlık sektöründe yaşanan hızlı gelişmeler, hastane ve diğer sağlık yönetimi konusunda yetişmiş uzman gereksinimini ortaya çıkarmıştır. Hekimlerden ve diğer hastane personelinden etkin yöneticilik beklenirken kendilerine bu konuda gerek mevzuat gerekse çağdaş sağlık yönetimi konularında ihtiyaç duydukları eğitim verilmemektedir. Bu durum ise hastane ve diğer sağlık kurumları yönetiminde karşılaşılan sorunların çözümünde aksaklıklar ortaya çıkartmaktadır. Kısaca, hastane ve diğer sağlık kurumlarının yönetimleri konusunda, gerekli bilgi ile donanmış, gereken yeterliğe ve beceriye sahip uzmanlarca gerçekleştirilmesi gereği açıktır.

Sağlık yönetimi, rekabetin ve değişimin hızla arttığı gönümüzde giderek daha fazla önem kazanan alanlardan birisi olarak ortaya çıkmaktadır. Söz konusu hızlı rekabet ve değişim sürecine bağlı olarak sağlık ve işletme yönetimi bilimlerinin entegrasyonu sonucu, sağlık sektörü ve yönetim konusunda bilgi ve becerisi yüksek yönetici ve uzman gereksinimi giderek artmıştır.

Programın yer aldığı İstanbul Medeniyet Üniversitesi’nin bulunduğu İstanbul ili ülkemiz ekonomisinin ve sağlık kurumlarının en yoğun olduğu illerimizden biridir.

Programın temel amacı sağlık yönetimi konusunda evrensel düzeyde bir eğitim vermek suretiyle, sağlık yönetimi konusunda yeterli uzmanlık düzeyine ulaşmış, gelişmeye açık, gerek ekip çalışması gerekse bağımsız çalışma yapabilen, sorumluluk sahibi, sorunlara çözüm üreterek uygulayabilen, etik kurallara bağlılığı ilke edinmiş sağlık yönetimi konusunda uzman bireyler yetiştirmektir. Bu çerçevede, sağlık sektörünün işleyiş mekanizması ve diğer disiplinlerle olan etkileşimine dair temel teorik bilgileri edinmiş; sağlık sektöründe faaliyet gösteren kuruluşların yönetiminde görev alabilecek temel bilgilere sahip, alanında rekabet edebilecek bilimsel bilgiyle donatılmış, evrensel düşünebilen, karşılaştığı olaylara eleştirel bir yaklaşımla bakabilen, sorunlara çözümleyici seçenekler sunabilen, yeniliklere ve kendini geliştirmeye açık, girişimci ruha sahip, yüksek kalite ve yeterlilikte mezunlar yetiştirilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, sağlık yönetimi alanında ulusal ve uluslararası ölçekte öncü bölümler arasında yer almayı, sosyal bilimlerin diğer alanları ile disiplinler arası işbirliği yaparak,  yüksek lisans seviyesinde bu bölümlere gerekli desteği sağlamayı; sağlık yönetimi alanında ulusal ve uluslararası düzeyde katkıda bulunacak kadroları yetiştirmeye yönelik bir yüksek lisans eğitimi hedeflenmektedir.

Öte yandan sağlık kurumlarının gelişimine paralel olarak sayıları her geçen gün artan sağlık yönetimi eğitim kurumlarında hem sağlık sektörünü yakından tanıyan hem de araştırma yöntemlerini bilen araştırmacılara ve akademisyenlere ihtiyaç vardır.

Bu amaç doğrultusunda;

  • Sağlık sektörü çalışanlarına bilimsel düşünme ve araştırma yapma becerisi kazandırmak,
  • Dünyada sağlık yöneticiliği üzerine yapılan akademik literatürü öğrencilere aktarmak,
  • Bu literatüre katkıda bulunabilecek kapasitede adaylar yetiştirmek,
  • Gelişen Türkiye’de sağlık yönetimi alanında uluslararası düzeyde öğrenciler yetiştirmek,
  • Sağlık yönetimi kalifiye iş gücü ihtiyacını karşılamak,

öncelikli hedeflerimizdendir.

Özetlemek gerekirse, özellikle sağlık sektöründe yaşanan gelişmelere bağlı olarak sağlık yönetimi yüksek lisans programı için artan bir ilgi gözlenmektedir. Programımız İstanbul başta olmak üzere Ülkemizin sağlık yönetimi uzmanı ihtiyacına katkı vermek gibi önemli bir rol oynamaktadır.

Bu program multidisipliner olup, sağlık ve sosyal bilimler kapsamına giren dersler içermektedir.

2)    Kabul Koşulları

Önerilen programa öğrenci kabulünde İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Sınav Yönetmeliği esas alınacaktır. Buna göre;

Yüksek lisans programına başvurabilmek için adayların; dört yıllık bir lisans diplomasına sahip olması gereklidir.

Programa başvuracak yabancı uyruklu adaylar, yurt içi veya YÖK tarafından denkliği kabul edilen yurt dışı fakülte veya yüksekokullardan bir lisans diplomasına sahip olmalıdır. Yabancı uyruklu adaylar, Türkçe Öğretim Merkezi (TÖMER)'nden programı izleyebilecek Türkçe bilgisinin olduğunu gösterir belgeyi almış olmalıdır. Bu belgeye sahip olmayan adaylar Türkçe'den sınava tabi tutulurlar. Yabancı uyruklu adayların sınav değerlendirmeleri mülakat sonucuna göre yapılır. Adayın başarılı sayılabilmesi için en az 65 puan alması gereklidir.

3)    Program Yeterlilikleri

  1. Lisans düzeyi yeterliliklerine dayalı olarak, aynı veya farklı bir alanda bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirebilir ve derinleştirebilir.
  2. Mezuniyet süresince/sonrasında kurum içi, ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılara katılma hakkına ve tecrübesine sahiptir.
  3. Sağlık Yönetimi alanı ile ilgili sahip olduğu bilgi birikimini kullanarak bir çalışmayı bağımsız olarak yürütür ve bu alanda çalışan diğer meslek grupları ile alan araştırmalarında takım çalışması yapabilir.
  4. Sağlık yönetimi ile ilgili güncel gelişmeleri ve kendi düşünce ve önerilerini çalıştığı kurumun iç ve dış paydaşlarıyla yazılı veya sözlü olarak paylaşır. 
  5. Çalışmaları ile ilgili analiz yapabilecek düzeyde bilgisayar yazılımını bilir, sağlık bilişimi ve iletişim teknolojilerini ileri düzeyde kullanır
  6. Alanı ile ilgili konularda strateji, politika ve uygulama planları geliştirebilme ve elde edilen sonuçları, kalite süreçleri çerçevesinde değerlendirebilir.

4)    Ders veren öğretim üyelerinin isim listesi

Doç. Dr. Aygül YANIK

Dr. Öğr. Üyesi Safiye ŞAHİN

Dr. Öğr. Üyesi Rujnan TUNA

Dr. Araştırma Görevlisi Sümeyye ASLAN KURTULUŞ

Doç. Dr. Ender DEMİR

Dr. Öğr. Üyesi Hacer ATAMAN

Dr. Öğr. Üyesi Etem Hakan ERGEÇ

Dr. Öğr. Üyesi Fatih YİĞİT

Dr. Öğr. Üyesi Fevzi ESEN

5)    Müfredat

T.C. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı Tezsiz Yüksek Lisans Programı’nda verilecek dersler ve içerikleri aşağıda tabloda gösterilmiştir.

Sağlık Yönetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Ders Planı

Ders Kodu

Ders Adı

T

U

Kredisi

AKTS Kredisi

1. YARIYIL

SYÖ 601

SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİM VE ORGANİZASYONU

3

0

3

7

SYÖ 650

DÖNEM PROJESİ DERSİ*

0

0

0

-

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS I

3

0

3

7

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS II

3

0

3

7

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS III

3

0

3

7

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS IV

3

0

3

7

  TOPLAM

15

0

15

35

2. YARIYIL

     SYÖ 602

SAĞLIK KURUMLARINDA İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

3

0

3

7

     SYÖ 650

DÖNEM PROJESİ DERSİ*

0

0

0

-

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS I

3

0

3

7

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS II

3

0

3

7

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS III

3

0

3

7

SYÖ xxx

SEÇİMLİK DERS IV

3

0

3

7

  TOPLAM

15

0

15

35

  DERSLERİN GENEL TOPLAMI

30

0

30

70

*Dönem Projesi dersi, alınan dönemde başarılı olunamazsa, takip eden dönemde alınır.

Seçimlik Dersler I. Yarıyıl :

Ders Kodu

Ders Adı

T

U

Kredisi

AKTS Kredisi

SYÖ 603

SAĞLIK KURUMLARINDA MALİYET ANALİZİ

3

0

3

7

SYÖ 605

SAĞLIK BİLGİSİ ve TIBBİ TERMİNOLOJİ

3

0

3

7

SYÖ 607

SAĞLIK KURUMLARINDA STRATEJİK YÖNETİM

3

0

3

7

SYÖ 609

SAĞLIK KURUMLARINDA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ

3

0

3

7

SYÖ 611

SAĞLIK HİZMETLERİNDE ETİK

3

0

3

7

SYÖ 613

İLETİŞİM TEKNİKLERİ

3

0

3

7

SYÖ 615

SAĞLIK HİZMETLERİNDE GÜNCEL VE ÖRNEK KONULAR

3

0

3

7

SYÖ 617

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEM ve TEKNİKLERİ

3

0

3

7

SYÖ 619

SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ

3

0

3

7

Seçimlik Dersler II. Yarıyıl :

Ders Kodu

Ders Adı

T

U

Kredisi

AKTS Kredisi

SYÖ 604

SAĞLIK EKONOMİSİ

3

0

3

7

SYÖ 606

SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMLERİ VE SAĞLIK SİGORTACILIĞI

3

0

3

7

SYÖ 608

SAĞLIK KURUMLARINDA PERFORMANS YÖNETİMİ

3

0

3

7

SYÖ 610

SAĞLIK POLİTİKALARI ve PLANLAMASI

3

0

3

7

SYÖ 612

SAĞLIK KURUMLARINDA FİNANSAL YÖNETİM

3

0

3

7

SYÖ 614

SAĞLIK KURUMLARINDA KALİTE YÖNETİMİ

3

0

3

7

SYÖ 616

SAĞLIK HİZMETLERİ SUNUMU ve PAZARLAMASI

3

0

3

7

SYÖ 618

ÇAĞDAŞ YÖNETİM TEKNİKLERİ

3

0

3

7

SYÖ 620

SAĞLIK HUKUKU

3

0

3

7

Ders Kodu

Ders Adı

T

U

Kredisi

AKTS Kredisi

SYÖ 650

Dönem Projesi Dersi

0

0

0

7

Genel Toplam

77

SYÖ 601 Sağlık Kurumları Yönetim ve Organizasyonu

Dersin içeriğinde Sağlık kavramı, sağlığı etkileyen faktörler, sağlık hizmetlerinin temel özellikleri, sağlık hizmetleri kullanımı etkileyen faktörler,  sağlık kurumlarının yapısal tasarımı, Hastanelerin gelişimi, amacı, sınıflandırılması, özellikleri, Türkiye’de ve Dünyada hastane organizasyon yapıları, hastane kuruluşu aşamaları ve mimari özellikleri, yasal düzenlemeleri ve uluslararası sağlık kuruluşları konuları yer almaktadır.

SYÖ 650 Dönem Projesi Dersi

Bilimsel araştırma metodolojisi kullanılarak, güncel konularda çalışma yapmak, değerlendirme, rapor hazırlama ve sunma.

SYÖ 603 Sağlık Kurumlarında Maliyet Analizi

Bu derste; maliyet muhasebesinin tanımı, amaçları ve hastane işletmelerinde maliyet muhasebesi sisteminin kuruluşu, TMS’de maliyet muhasebesi kayıt yöntemleri (7/A ve 7/B seçenekleri), maliyet unsurları muhasebesi, sağlık kurumlarında I. ve II. gider dağıtım yöntemleri, birim maliyet hesaplama yöntemleri, maliyet yöntemlerinin kullanılışı, maliyet bilgilerinin raporlanması ele alınacaktır.

SYÖ 605 Sağlık Bilgisi ve Tıbbi Terminoloji

Bu dersin içeriği sağlıkla ilgili temel kavramları, sağlığın ölçülebilir bir kavram olduğunu ve tıbbi terminolojinin önemini ve kullanım alanlarını kavratmaktır.

SYÖ 607 Sağlık Kurumlarında Stratejik Yönetim

Bu ders, stratejik yönetimle ilgili temel kavramları, sağlık kurumlarında stratejik yönetim süreci ve modellerini, alternatif stratejiler geliştirme, alternatifleri değerlendirme ve strateji seçimini, seçilen stratejilerin uygulanmasını, her aşamada stratejik momentumu sağlamada yol gösterici stratejik düşünme haritaları geliştirme konularını içermektedir.

SYÖ 609 Sağlık Kurumlarında Örgütsel Davranış

Örgütlerde davranış ve tasarıma dair temel kavramlar, örgüt geliştirme, örgüt kültürü, örgüt kültürünün fonksiyonları, örgütsel politika ve çatışmaların yönetimi, yenilik ve yaratıcılığı artırma, sağlık işgücünün örgütsel psikolojisi ve sağlık kurumlarında liderliğin rolü, öğrenen organizasyonlar, müzakere strateji ve taktikleri, örgütsel stres ve yönetimi, toplantı ve zaman yönetimi, sözlü ve sözsüz iletişim konuları sağlık yönetimine uyarlanarak anlatılacaktır.

SYÖ 611 Sağlık Hizmetlerinde Etik

Bu derste, öznelcilik, nesnelcilik, yararcılık, doğaya başvuru, altın kurala başvuru, Kantçılık, egoizm gibi temel etik kuramlar özetlenecek, sınıflandırılıp kategorilere ayrılacaktır; etik ve ahlaki konular hakkında günlük yaşamda karşılaşılan değişik tartışmalara değinilecek, çeşitli sosyal, hukuki, sağlık ve politik sorunlar çerçevesinde tartışılacaktır.

SYÖ 613 İletişim Teknikleri

Sağlık işletmelerinde sağlık iletişimi, İletişim teknikleri, iletişim yöntemleri, sosyokültürel konumu belirleyen faktörler, sosyoekonomik ve kültürel konumun sağlık üzerine etkileri, iletişim modelleri.

SYÖ 615 Sağlık Hizmetlerinde Güncel ve Örnek Konular

Sağlık işletmeciliğinde çağdaş yaklaşımlar, güncel tekniklerin uygulanması ve örnek konular.

SYÖ 617 Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri

Bilim ve Temel Kavramlar (Olgu, Bilgi, Mutlak), Bilim Tarihine İlişkin Temel Bilgiler, Bilimsel Araştırmanın Yapısı, Bilimsel Yöntemler ve Bu Yöntemlere İlişkin Farklı Görüşler, Araştırma Türleri, Araştırma Süreci, Problem, Araştırma Modeli, Evren ve Örneklem, Verilerin Toplanması ve Veri Toplama Yöntemleri (Nicel ve Nitel Veri Toplama Teknikleri), Verilerin Kaydedilmesi, Analizi, Yorumlanması ve Raporlaştırılması.

SYÖ 619 Sağlık Teknolojileri Yönetimi

Bu ders, bilim ve teknoloji yönetiminin kavramlarını, tanımlarını, önemini ve gelişimini; sağlık teknolojisi gruplarını, sağlık donanımları ve ilaçlar; Türkiye’de sağlık teknolojisi yönetimi ve değerlendirmesini; sağlık kurumlarında teknolojik ihtiyaçları/gereksinimleri, sağlık teknolojilerinin kurum dışından sağlanmasını; sağlık teknolojisi geliştirme aşamaları ve yönetimi; fizibilite çalışması ve fayda değerlendirmesini içerir.

SYÖ 602 Sağlık Kurumlarında İnsan Kaynakları Yönetimi

Etkin insan kaynağı belirleme, eğitim hedeflerinin saptanması, içeriğinin belirlenmesi, eğitimi değerlendirme stratejileri geliştirme, insan kaynakları yönetimi kapsamındaki kavramlar, işlevler, teknikler, yöntemler, yaklaşımlar (İKY örgütlenmesi, iş analizi, iş tasarımı, insangücü planlaması, işgören seçme, eğitim ve geliştirme, kariyer yönetimi, başarı değerleme, iş değerleme ve ücret yönetimi, işgöreni kalıcı kılma, İKY bilgi yönetimi); konu ile ilgili yapılan araştırmalar ile sağlık kurumlarındaki uygulamalar, yaklaşımlar.

SYÖ 650 Dönem Projesi Dersi

Bilimsel araştırma metodolojisi kullanılarak, güncel konularda çalışma yapmak, değerlendirme, rapor hazırlama ve sunma.

SYÖ 604 Sağlık Ekonomisi

Sağlık ekonomisinin tanımı ve gelişimi ve sağlık sektörünün ekonomideki yeri; sağlık ekonomi sistemi ve sağlık arz ve talebinin analizi; sağlık sektörünün ekonomik büyüme ve kalkınma ile ilgisi; ekonomik planlama ve sağlık sektörünün planlanması; sağlık sektöründe proje değerlendirme; sağlık hizmetleri üretimi ve finansmanı, ilaç endüstrisi ve ekonomisi, sağlık politikalarında ekonomik rasyonalite bu derste incelenmektedir.

SYÖ 606 Sosyal Güvenlik Sistemleri ve Sağlık Sigortacılığı

Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin özellikleri,  sosyal güvenlik kurumu,  HMO ve uygulamaları, özel sigortacılık sisteminde branşlar, mevzuat ve istatistik bilgi, özel sağlık sigortaları teknik özellikleri, genel ve özel şartlar, primi etkileyen faktörler, aracı kurumlar ve sigortacılık sistemi içinde yer alan kurumlar, dünyadaki sosyal güvenlik ve özel sigorta uygulama örnekleri.

SYÖ 608 Sağlık Kurumlarında Performans Yönetimi

Bu derste öğrenciler performans kavramından yola çıkılarak performans yönetimi, performans değerlendirme ölçütleri ve performans değerlendirme modelleri konularında bilgi alacaklardır. Ayrıca sağlık kuruluşlarında performans yönetimi konusunda da örnekler üzerinden performans yönetimi konusu işlenerek elde edilen teorik altyapı pratik uygulama ile birleştirilecektir.

SYÖ 610 Sağlık Politikaları ve Planlaması

Bu derste Türkiye ve gelişmiş bazı ülkelerin sağlık politikaları ve sağlık sistemleri karşılaştırmalı olarak işlenerek sağlık politikalarını ve sistemlerini oluşturan ve etkileyen faktörler üzerinde durulmaktadır. Sağlık politikası kavramları, sağlık reformları, global sağlık politikaları, sağlık politikası analizi, Türkiye sağlık politikalarının ve sisteminin analizi ve değerlendirilmesi ve ilgili diğer konular bu ders kapsamı içinde işlenmektedir.

SYÖ 612 Sağlık Kurumlarında Finansal Yönetim

Bu ders, finansal raporlama araçları, firma değerinin belirlenmesi ve yönetimi, finansal planlama yöntemleri, işletme sermayesi yönetimi, nakit ve benzeri varlıkların yönetimi, alacakların yönetimi, stok yönetimi, sermaye bütçelemesi ve yatırım kararları, işletme bütçelerinin hazırlanması, riskli yatırım projelerinin değerlendirilmesi, yabancı kaynakların yönetimi, öz kaynakların yönetimi, sermaye maliyeti ve fiyatlandırma konularının öğretilmesini içermektedir.

SYÖ 614 Sağlık Kurumlarında Kalite Yönetimi

Öğrencilerin kalite yönetimi konusunda bilgilendirilmelerini amaçlayan bu derste; kalite kavramı, kalite yönetiminin gelişimi, kalite yönetiminde çağdaş yaklaşımlar, istatistiksel kalite kontrol teknikleri, toplam kalite yönetiminin (TKY) sağlık hizmetlerine entegrasyonu, müşteri tatmini, sağlık kurumlarında akreditasyon gibi konular vaka üzerinde tartışılarak incelenmektedir.

SYÖ 616 Sağlık Hizmetleri Sunumu ve Pazarlaması

Sağlık işletmelerinde pazarlama süreçleri ve yöntemleri, pazarlama fonksiyonu, pazarlama organizasyonu, pazarlama araştırması ve analizleri, pazarlama kavramı, hizmetlerin ve sağlık hizmetlerinin pazarlanması, sağlık hizmetlerinin özellikleri, sağlık hizmetleri sunum modelleri, sağlık hizmetlerinde pazarlama yönetim süreçleri, hedef pazar, sağlık tüketicilerinin davranışları, pazarlama araştırmaları, tüketici talep tahminleri, sağlık hizmetlerinde dağıtım kanalları (sevk ve önerme sistemleri), satış artırma çabaları ve halkla ilişkiler, sağlık hizmetlerinde fiyatlandırma, pazarlama hizmetlerinin değerlendirilmesi, halkla ilişkiler.

SYÖ 618 Çağdaş Yönetim Teknikleri

Bu ders, temel işletme bilgileri, yönetim teorileri, yönetim fonksiyonları, organizasyon yapıları, bölümlendirme, liderlik gibi kavramları içermektedir.

SYÖ 620 Sağlık Hukuku

Yataklı tedavi kurumları işletme yönetmeliği, ödemeler ve performans yönetmeliği, zorunlu sağlık sigortası ve ilgili diğer sigortacılık mevzuatı, hasta hakları ve hekim sorumluluğu gibi konularda bilgi ve becerileri geliştirme, sağlık ve hukuk kavramları, birbirlerine etkileri ve ilişkileri, sağlık hukuku kavramı, sağlık hukukunun kamu hukuku ve özel hukuk içerisindeki yeri ve önemi, özel yasalarla düzenlenmiş sağlık konularının tahlil ve hukuki nitelikleri, sağlık kurum ve kuruluşlarının sorumlulukları, sağlık personelinin hukuki ve cezai sorumlulukları, hakları ve ödevleri, özel yasalarımızla düzenlenen hukuki ve cezai sorumluluklar, yetki ve sorumluluklar, hukuki nitelikleri, aile planlaması, kan nakli, organ nakli, tıbbi tahliye gibi konuların hukuksal tahlilleri, ötanazi kavramlarının hukuksal vasıfları,  milletlerarası anlaşmalarla kabul edilmiş genel kural ve prensiplerin sağlık hukuku açısından değerlendirilmesi

6)    Mezuniyet Koşulları

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir. Bu program, 10 adet dersten az olmamak kaydıyla en az 60 ulusal kredilik ve 70 AKTS’lik kredili ve kredisiz dersler ile proje çalışmasından oluşur. AKTS kredi ve değerlendirme, Senato tarafından belirlenen esaslara göre düzenlenir.

Bu programdan mezun olabilmek için 10 adet ders ve dönem projesinin başarıyla tamamlanması gerekir.

7)    İstihdam Olanakları

            Sağlık Yönetimi Bölümü mezunları, kamu, özel, üniversite ve vakıf hastaneleri ve diğer sağlık kurumları, rehabilitasyon merkezleri, Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili birimleri, özel sigorta şirketleri, ilaç, tıbbi cihaz üreten endüstri kuruluşları, sağlık araştırma merkezleri  olmak üzere çok geniş bir hizmet alanında idari, mali ve teknik işlerden sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilirler.