Lisansüstü Eğitim Enstitüsü

Türkçe Eğitimi

Program Sorumluları ve İletişim

İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi, Türkçe Eğitimi ABD

Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak, Türkçe Eğitimi ABD, e-posta: fatma.albayrak@medeniyet.edu.tr

Doç. Dr. Bekir İnce, Türkçe Eğitimi ABD, e-posta: bekir.ince@medeniyet.edu.tr

Arş Gör. Neslihan Yücelşen, Türkçe Eğitimi ABD ,e-posta:   neslihan.yucelsen@medeniyet.edu.tr

Arş. Gör. Funda Yeşil, Türkçe Eğitimi ABD, e-posta: funda.yesil@medeniyet.edu.tr

Türkçe Eğitimi Tezli Yüksek Lisans Programı

Türkçe Eğitimi Tezli Yüksek Lisans programının açılmasının temel gerekçesi, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından önemle vurgulanan, büyük bölümü öğretmenlerden oluşan aday öğrencilerin mesleki gelişimine katkı sağlama düşüncesine hizmet etmektir. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 2023 Eğitim Vizyon belgesinde: “Öğretmen ve okul yöneticilerinin mesleki becerilerinin geliştirilmesi öncelikli bir önem taşımaktadır. Bu önceliği temel alarak öğretmen ve okul yöneticilerimizin mesleki gelişim ve etkinliklerinin lisansüstü öğrenimle desteklenerek yeni bir mesleki gelişim anlayışı, sistem ve modeli oluşturulacaktır”, “Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile gerçekleştirilecek iş birliği ve koordinasyon aracılığıyla öğretmen ve okul yöneticilerimizin mesleki gelişimleri çağdaş bir yaklaşımla lisansüstü derecesine dayalı olarak yapılandırılacaktır” ifadeleri yer almaktadır.

Ülkemizde Türkçenin ana dili olarak öğretiminin yanı sıra yabancı dil olarak öğretimi üzerinde de önemle durulmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçeye yönelik çalışmalar üniversiteler bünyesinde açılan Türkçe eğitim merkezleri, Millî Eğitim Bakanlığı, Hayat Boyu Öğrenme Müdürlüğü, Halk Eğitim Merkezlerine bağlı birimlerde; Yunus Emre Enstitülerinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı gibi merkezlerde sürmekte ve bu kurumlarda istihdam edilecek uzmanlara ihtiyaç duyulmaktadır.

Millȋ Eğitim Bakanlığı ve ona bağlı özel okullarda öğretmenlik yapan adayların hedef kitleleri olan öğrencilerin ve kendilerinin temel dil becerilerini geliştirebilecek, dili etkili ve doğru kullanmalarını sağlayacak, bu konuda onlara örnek olabilecek bilgi düzeyine ve yeterliliğine sahip olmalarını sağlayacaktır.

Türkçe Eğitimi Yüksek Lisans Programından mezun olan öğrenciler, Türkçe ve eğitimi alanında yaşanan güncel gelişmeleri, tartışmaları, ders kitabı ve uygulama araç-gereçlerindeki yenilikleri, eksiklikleri takip edip kavrayabilecek gerekli kuramsal ve akademik bilgiye sahip olabilecektir.

Programa Kabul Koşulları

Türkçe Eğitimi Tezli Yüksek Lisans Programına öğrenci kabulü İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Yönetmeliğinde belirtilen şartlara uygun olarak yürütülür. 

Değerlendirme Kriterleri

  • Lisans not ortalaması,
  • ALES puanı,
  • Dil sınavı puanı,
  • Sözlü ve/veya yazılı bilim sınavıdır.

Program Kapsamında Alınacak Dersler ve Ders İçerikleri

1. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS

TRE 501

Geçmişten Günümüze Şiirlerle Türkçe Öğretimi

3

0

3

       7

TRE 503

Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretimi

3

0

3

7

TRE 505

Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri

3

0

3

7

TRE

Seçmeli Ders 1

3

0

3

7

TRE

Seçmeli Ders 2

3

0

3

7

TOPLAM

15

0

15

35

2. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS

TRE 502

Geçmişten Günümüze Nesirlerle Türkçe Öğretimi

3

0

3

7

TRE 504

İkidillilere Türkçe Öğretimi

3

0

3

7

TRE 506

Seminer

0

0

0

4

TRE

Seçmeli Ders 3

3

0

3

7

TRE

Seçmeli Ders 4

3

0

3

7

TRE

Seçmeli Ders 5

3

0

3

7

TOPLAM

15

0

15

39

DERSLERİN GENEL TOPLAMI

30

0

30

74

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS KREDİ

TRE 570

Uzmanlık Alan Dersi

3

0

0

7

TRE 580

Yüksek Lisans Tezi

0

0

0

48

GENEL TOPLAM

SEÇMELİ DERSLER 1. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS

TRE 507

Çocuk Edebiyatı Metinleriyle Türkçe Öğretimi

3

0

3

7

TRE 509

İşlevsel Dil Bilgisi Öğretimi

3

0

3

7

TRE 511

Türk Soylulara Türkiye Türkçesi Öğretimi

3

0

3

7

      TRE 513

Türkçe Öğretiminde Edebi Sanatların Etkisi

3

0

3

7

TRE 515

Modern Türk Romanının Dil Öğretimindeki Etkisi

3

0

3

7

TRE 517

Türkçe Eğitiminde Kaynakça İncelemeleri

3

0

3

7

TRE 519

Dil Öğretim Aracı Olarak Manzum Sözlükler

3

0

3

7

TRE 521

İkinci Dil Edinimi Kuramları

3

0

3

7

TRE 523

Eleştirel Okuma

3

0

3

7

TRE 525

Türkçe Öğretiminde Metindilbilimsel Uygulamalar

3

0

3

7

TRE 527

Türkçe Öğretiminde Yeni Yazınsal Türler ve Dijital Kültür

3

0

3

7

TRE 529

Türkçenin Sadeleşme Tarihi ve Güncel Sorunları

3

0

3

7

SEÇMELİ DERSLER 2. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS KREDİ

TRE 508

Türkçe Öğretiminde Ders Kitapları İncelemeleri

3

0

3

7

TRE 510

Türk Dili Tarihi Ekseninde Türkçe Öğretimi

3

0

3

7

TRE 512

Akademik Yazma

3

0

3

7

     TRE  514

Masallarla Dil Öğretimi

3

0

3

7

TRE 516

Yabancılara Türkçe Öğretiminde Kültür Aktarımı

3

0

3

7

TRE 518

Dilbilim ve Türkçe Dilbilgisi Öğretimi

3

0

3

7

TRE 520

Türkçe Öğretiminde Söz Varlığı İncelemeleri

3

0

3

7

TRE 522

Yaratıcı Yazma Teknikleri

3

0

3

7

TRE 524

Öykülerle Değerler Eğitimi

3

0

3

7

TRE 526

Türkçe Öğretiminde Göstergebilimsel Uygulamalar

3

0

3

7

TRE 528

Çocuk Edebiyatı- Kültür Endüstrisi İlişkisi

3

0

3

7

TRE 530

Dil ve Toplumsal Değişim

3

0

3

7

1. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS

TRE 501

Geçmişten Günümüze Şiirlerle Türkçe Öğretimi (3-0-3-7):  Prof. Dr. Özlem Fedai

Halk şiirinden, Divan şiirine,  Tanzimattan Cumhuriyete dek Türk şiirindeki biçim, akım ve tür değişiklikleri, sözcük dünyasındaki değişmeler, girilen kültür daireleri ve etkileşimlerin şiirlerin diline ve Türkçeye etkileri (Pir Sultan Abdal, Karacaoğlan, Fuzuli, Nedim, Namık Kemal, Mehmet Emin Yurdakul, Mehmet Akif, Necip Fazıl, Nazım Hikmet vb. şairler örnek metinler üzerinden değerlendirilecektir. ayrıca 1950’ li yıllardan günümüze  ( E. Cansever, T. Uyar, E. Ayhan, S. Karakoç), Metin Eloğlu, Attila İlhan, Cahit Zarifoğlu, İsmet Özel, Akif İnan, Erdem Beyazııt) Türk şiirindeki oluşumlar, topluluk ve eğilimler kavratılarak Türk şiirinin dünü ve bugünü, değişen dil, kültür ve bakış açısı özellikleriyle incelenecek Söz konusu şairlerin şiirlerindeki dil ve anlam oyunları, söz varlığı ve tekniklerin Türkçe öğretimine etkileri değerlendirilecektir. 

TRE 503

Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretimi (3-0-3-7): Doç. Dr. Bekir İnce

Bu ders kapsamında; Türkçenin yabancı dil öğretiminde kuramsal çerçeve; yabancı dil öğretimi yaklaşımları (İşlevsel dil öğretimi yaklaşımı, eylem görev odaklı dil öğretimi yaklaşımı, geleneksel yaklaşımlar). Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı metninin değerlendirilmesi, Türkçenin ana dili olarak öğretilmesiyle yabancı dil olarak öğretilmesi arasındaki farklar; yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde eğitim ortamları, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme; yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde etkinlik geliştirme; Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde kullanılan çeşitli ders kitaplarının incelenmesi, Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde kültürlerarasılık konularına ilişkin bilgi verilecektir.

TRE 505

Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak


Bu ders kapsamında,  bilim, bilgi, bilgi kaynakları, bilgiye ulaşma yolları, bilimin amaçları, bilimsel yöntem, bilimsel araştırma, bilimsel araştırma türleri, bilimsel araştırma süreci; problem, amaç, önem, sayıltılar, sınırlıklar, tanımlar, desen, evren ve örneklem, veri kaynakları ve veri toplama yolları, sonuç, tartışma ve öneriler,  bilimsel araştırmaların raporlaştırılması ve bilimsel araştırmalarda etik konularına değinilecektir.

 

2. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS

TRE 502

Geçmişten Günümüze Nesirlerle Türkçe Öğretimi (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Tanzimattan 1950’li yıllara kadar Türk roman, deneme, öykü, eleştiri,  tiyatro ve gezi yazısı türlerinden seçilmiş örnekler (Şinasi, Namık Kemal, Ömer Seyfettin, Ahmet Rasim, Ahmet Haşim, Haldun Taner, Tarık Buğra, Peyami Safa, Refik Halit Karay, Reşat Nuri, Yakup Kadri vb.)üzerinden  nesir eserlerinin  toplum ve kültür üzerindeki etkilerinin analizi yapılacak, bu eserlerin Türkçe öğretimine, söz varlığına katkıları analiz edilecek, geçmişten itibaren yaşanan süreç içinde bu eserlerin ve yazarların dilinin üslup ve teknik özelliklerinin, Türkçenin söz varlığına olan etkileri değerlendirilecektir.  

TRE 504

İkidillilere Türkçe Öğretimi (3-0-3-7): Doç. Dr. Bekir İnce

İkinci dil edinimi ve iki dillilik özellikle son yüzyılda önem kazanan ve dilbilim, toplum dilbilim ve eğitim başta olmak üzere birçok bilim dalınca incelenen bilimsel çalışma alanıdır. Bu derste iki dilliliğin tanımı, iki dilli bireylere sağlanması gerekli eğitim ortamı, iki dillilerin ana dili eğitimi ve ikinci dil edinim süreci üzerinde durulacaktır. Ayrıca bu ders kapsamında iki dilli ortamlarda anadili öğretiminin tam gerçekleşebilmesi için hangi şartların yerine getirilmesi gerektiği, dilbilimin bakış açısından irdelenecektir. İki dilli ortamlarda akademik başarı için anadili eğitiminin tam ve işler bir şekilde kazanılmış olması gerekmektedir. Buradan yola çıkarak iki dilli ortamlardaki ana dili eğitiminin niteliği üzerinde durulacaktır. İki dillilikle ilgili yanlış kavramlar üzerinde de durulacaktır.

TRE 506

Seminer (0-0-0-4): Prof. Dr. Özlem Fedai


Ders kapsamında öğrencilere önceden belirlenerek verilen dil öğretimine dönük araştırma konuları kapsamında literatür araştırması yapabilecek şekilde yönlendirilerek bilgi ve belge toplama ve tarama yolları gösterilecek, topladıkları bilgi ve belgeleri yorumlama, kurgulama, analiz ve sentez yapma becerisi kazandırılacak böylece ileride hazırlayacakları tezin araştırma ve yazma aşamalarına katkı sağlanacaktır.






 

SEÇMELİ DERSLER 1. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS

TRE 507

Çocuk Edebiyatı Metinleriyle Türkçe Öğretimi (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Ali Ekrem Bolayır’ın “Şiir Demeti”, Tevfik Fikret’in “Şermin” adlı çocuklar için hazırlanmış şiir kitaplarından başlayarak Ömer Seyfettin, Cahit Zarifoğlu, Muzaffer İzgü, Halide Edip Adıvar, Tarık Dursun K., Mustafa Ruhi Şirin, Oğuz Tansel, Bestami Yazgan, Mavisel Yener, Reşat Nuri Güntekin, Emine Işınsu, Şükûfe Nihal vb. yazarlardan seçilmiş şiir, öykü, hatıra, mektup gibi farklı türlerdeki metinler üzerinden Türkçe öğretiminin ne şekilde gerçekleştirileceği uygulamalı olarak ele alınacaktır.

TRE 509

İşlevsel Dil Bilgisi Öğretimi (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak

Dersin amacı; Yapısalcı anlayışı benimsemiş dilbilim okulları ve Noam Chomsky ve Üretken Dönüşümsel Dil Bilgisi Kuramı ekseninde Türk dilinin fonetik, morfolojik, semantik ve sentaktik yapısını işlevleri bağlamında incelemek ve bunları öğretim süreçlerine aktarım yöntemlerini tanıtmaktır. Derste Üretken Dönüşümsel Dil Bilgisi Kuramı açıklanacak, dil bilgisinin temel kavramları ile Türkçenin ses, şekil, anlam ve söz dizimi yönünden temel özellikleri aktarılacak; ayrıca alfabe öğretimi, şahıs zamirlerinin öğretimi, iyelik eklerinin öğretimi, hâl eklerinin öğretimi, yapım eklerinin öğretimi, kip eklerinin öğretimi, fiil ve fiilimsilerin öğretimi, kelime türlerinin öğretimi ve bunlarla ilgili etkinlikler geliştirme üzerinde durulacaktır.

TRE 511

Türk Soylulara Türkiye Türkçesi Öğretimi (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak

Dersin amacı; bağımsızlığını ilan eden Türk cumhuriyetleri ile Dünya’nın muhtelif bölgelerinde özerk, yarı özerk veya azınlık olarak yaşayan Türk dili konuşan toplulukların Türkiye Türkçesi öğrenme süreçlerini incelemektir. Derste; Türk soyluların yaşadıkları bölgeler, Türk dillerinin sınıflandırılması, lehçe, şive ve ağız kavramları üzerinde durulacak; Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretme yaklaşım ve tekniklerinin tespiti yapılacak, Türk kökenlilere Türkiye Türkçesi öğretilirken dil bilgisinde hangi konulara öncelik verilmesi gerektiği açıklanacak, Türk soyluların Türkiye Türkçesi öğrenirken karşılaştıkları en önemli problemlere ve dört temel beceriye dayalı etkinliklere değinilecektir. Türk topluluklarına Türkiye Türkçesi öğrenirken kelimelerin öğretilecek lehçedeki eş değerlilik durumları, olası olumsuz aktarım yanlışları, alfabe farklılıkları ele alınacak; lehçeler arasındaki ortak ve benzer ses, şekil ve anlam birimlerinin tespiti konularında incelemeler yapılacaktır.

  TRE 513

Türkçe Öğretiminde Edebî Sanatların Etkisi (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Divan şiirinden çağdaş Türk şiirine kadar Türk şiir kültüründe ve şiir dilinde meydana gelen değişiklikler tarihsel bir sıra ile seçilmiş metinler üzerinden incelenerek dil kazanımında ve dili kullanma gücünde edebi sanatların işlevi kavratılacaktır.

TRE 515

Modern Türk Romanının Dil Öğretimindeki Etkisi (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Ders kapsamında 1950’li yıllardan günümüze kadarki Türk romanının (Ahmet Hamdi Tanpınar, Oğuz Atay, Latife Tekin, Hasan Ali Toptaş, İhsan Oktay Anar, Orhan Pamuk vb.) önemli örneklerinin söylem çözümlemeleri gerçekleştirilecek, toplum ve kültür üzerindeki etkilerinin analizi yapılacak,  bugünkü Türk romanının dilinin, üslup ve teknik özelliklerinin, yaşayan Türkçenin söz varlığına olumlu ve olumsuz etkileri değerlendirilecektir.  

TRE 517

Türkçe Eğitiminde Kaynakça İncelemeleri (3-0-3-7): Doç. Dr. Bekir İnce

Ders kapsamında Türkçenin öğretiminde kullanılan ders kitapları ve Türkçe Öğretimi alanına ilişkin akademik çalışmalar incelenecektir. Bu bağlamda öncelikle genel çerçeveyi görmek açısından ders kitaplarına sonrasında ise alandaki akademik çalışmalara bakılacaktır. Akademik kaynakça incelemesi tez, süreli yayın, kitap şeklinde tasniflerle yapılacaktır.

TRE 519

Dil Öğretim Aracı Olarak Manzum Sözlükler (3-0-3-7): Doç. Dr. Güler Doğan Averbek

Türk sözlükçülüğü alanında önemli bir yer tutan ve yedi asır boyunca devam eden manzum sözlük geleneği farklı açılardan değerlendirilecek; manzum sözlüklerin işlevleri tespit edilecek; dil öğretiminde manzum sözlüklerin etkisi tahlil edilecek; manzum sözlük örnekleri incelenecek ve manzum sözlük literatürü üzerinde durulacaktır.

TRE 521

İkinci Dil Edinimi Kuramları (3-0-3-7): Doç. Dr. Bekir İnce


Ders kapsamında ikinci dil edinimi kuramlarına ilişkin bilgi verilecektir. Davranışçılık, doğuştanlık, bilgi işlemleme, bağlantıcı modeller, etkileşimsel yaklaşım vb. Ayrıca bu derste insanların nasıl ikinci bir dil öğrendiği irdelenir. İkinci dil öğreniminde, neden öğrenmedeki başarının kişiden kişiye farklılıklar gösterdiği ve hangi faktörlerin ikinci bir dilin öğrenilmesine katkıda bulunduğu ele alınır.
 

TRE 523

Eleştirel Okuma (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Bir metinde geçen açık ve örtük anlamları, püf noktaları, kullanılan kelimeler karşısındaki imaları, yazarın anlattıklarına tamamen teslim olmadan sorgulayarak okuma becerilerinin geliştirilmesine dönük analiz ve uygulamalar yapılacak, eleştirel okuma teknikleri incelenecektir. Ahmet Haşim, Ahmet Hamdi Tanpınar, Asaf Halet Çelebi, Hüseyin Cöntürk, Asım Bezirci, Berna Moran gibi eleştirmen ve yazarların örnek metinlerinden hareketle eleştirel okumanın, dil öğretimi, yaratıcı düşünme ve yazma üzerindeki  etkileri incelenecektir.

TRE 525

Türkçe Öğretiminde Metindilbilimsel Uygulamalar (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Özsaray

Dersin amacı, metinlerin yapılarını, metinlerin dilbilgisel ve içeriksel kurgulanış biçimlerini ve bildirişimsel işlevlerini ortaya çıkarmak ve uygulamalı örneklerle göstermektir. Metin dilbilimi, metni, metin olma ölçütlerinden belki de en önemlileri olan bağdaşıklık ve tutarlılık bakımlarından değerlendirerek metni yapısal olarak çözümler. Buna ilaveten metni kendi içerisinde yapılarına ayırır, böylece metin, yapısal olarak çözümlendikten sonra açıklama ve yorumlamaya elverişli bir hâle getirilmiş olur. Bu bağlamda derste, metinlerin hangi süreçler neticesinde üretildiği ve anlaşıldığı konusu üzerine yoğunlaşılacak ve metinselliğin (textuality), yani metin olmayı sağlayan bileşenlerin özelliklerinin belirlenmesi üzerinde durulacaktır. Metnin örgütleniş biçimi, metnin bünyesinde yer alan toplumsal, düşünsel, imgesel değişkenler incelenecektir.

TRE 527

Türkçe Öğretiminde Yeni Yazınsal Türler ve Dijital Kültür (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Özsaray

Kültürün dijitalleştirilmesi sürecinde değer üretiminin buna göre yapılandırılmasının

gerekliliği ve içerik oluşturulması çalışmaları da anlam kazanmaya başlamıştır. Dersin

içeriğinde etkileşimli yazım, hypertext, artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik, eğitim amaçlı

mobil oyunlar konularında farkındalık oluşturulmaya çalışılacak, içinde yaşadığımız güncel

teknolojik gelişmeler dikkate alınarak katılıma izin veren, çok fazla enformasyon yayan ve bu

enformasyonun işlenmesini etkileşimli hale getirerek dijitalleşen yeni medya araçlarının

Türkçe öğretimine katkısı incelenecektir.

TRE 529

Türkçenin Sadeleşme Tarihi ve Güncel Sorunları (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Özsaray

Dersin amacı, Türkçenin güncel sorunlarına dair bakış açısı oluşturmak maksadıyla Türkçenin sadeleşme tarihindeki gelişim sürecini ele almaktır. Türk-i Basit cereyanı, mahallileşme, yeni lisan hareketi, dilde tasfiyecilik gibi meseleler; özellikle modernleşme döneminden sonra Şinasi’den başlayarak Namık Kemal, Muâllim Naci, Gaspıralı İsmail Bey, Ali Canip Yöntem, Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Necmettin Hacıeminoğlu, Nurullah Ataç gibi isimlerin metinleri üzerinden ele alınacak; Türkçenin tarihsel seyirde izlediği değişim, dönemde çıkan gazeteler, dergiler üzerinden anlamlandırılmaya çalışılacaktır. Bütün bu değişimler ekseninde; Türkçenin günümüzdeki kelime edinim ve kullanım becerilerindeki sorunlara dönük teorik çerçeve geliştirilmeye çalışılacaktır. 

SEÇİMLİK DERSLER 2. YARIYIL

DERSİN KODU

DERSİN ADI

TEORİK

UYGULAMA

KREDİ

AKTS KREDİ

TRE 508

Türkçe Öğretiminde Ders Kitapları İncelemeleri (3-0-3-7): Doç. Dr. Bekir İnce

Ders kitabının bir dersin en önemli gereçlerinden biri olarak öğretimdeki yeri incelenecektir. Ders kitabını oluşturan dış koşullar (yasalar, yönetmelikler; okul türleri, piyasa koşulları vb.) ile iç koşulların (kullanılacak yöntemler, konu alanının özellikleri, fiziksel yapı koşulları vb.) tanıtılması ve bu konuda uygulamaların yapılması anlatılacaktır. Ders kitabı inceleme alanında dünyadaki birikimlerden yararlanılması planlanmaktadır. Bir ders kitabında önemli olan dil, konusal bütünlük sınamayı ve sağlamlaştırmayı öngören alıştırma biçimleri ve zenginliğidir. Türkçe derslerinde metin seçimi ve çeşitliliği, sayfa düzeni ve grafik öğelerin kullanımı gibi öğelerin işlevi ve bunların farklı anlayışlara göre oluşturulmuş (eski-yeni) ders kitapları üzerinde uygulamalı olarak gösterilmesi üzerinde durulacaktır. Her öğretmen adayının, kendi alanıyla ilgili bir ders kitabını çok açılı bir anlayışla kuşatabilmesi ve bir değerlendirme raporu yazması için gereken çalışmaların yapılması beklenmektedir. Bu doğrultuda Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze kadar uygulanan farklı öğretim programları için hazırlanmış farklı anlayışlardaki ders kitapları incelenecektir.

TRE 510

Türk Dili Tarihi Ekseninde Türkçe Öğretimi (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak

Dersin amacı; Türk dilinin oldukça uzun bir geçmişe dayanan tarihî sürecinde başlangıcından itibaren vücuda getirilmiş (Kök)türk, Uygur, Karahanlı, Kıpçak, Harezm ve Eski Anadolu Türkçesi dönemi eserlerini tanıtmak; Türk dilinin tarihî, kültürel ve coğrafi yönden önemini kavratmak, Türkçenin geçmiş dönemlerini anlayarak analiz yapılmasını sağlamak, dönem eserlerinin kültür ve değerler çerçevesinde önemini kavratmak ve günümüz eğitim öğretim süreçlerine kazandırılması uygulamalarını tanıtmaktır. Derste, Türk dilinin tarihî dönemleri hakkında bilgi verilecek; bu dönemlerde yazılan eserlerin Türk dili tarihi içinde yeri belirlenecek; söz konusu eserlerden hareketle Türk dilinin söz dizimi özellikleri ve söz varlığı zenginliği tanıtılacak, bahse konu eserlerin dönem kültür dairesi ile günümüz arasındaki kültür ve değer aktarımı bağlamında eleştirisi yapılacaktır.

TRE 512

Akademik Yazma (3-0-3-7): Arş. Gör. Neslihan Yücelşen

Bu dersin amacı, uzman adaylarına lisansüstü eğitimin yapıtaşı olan akademik yazma becerisini kazandırmaktır. Bu amaç doğrultusunda akademik metinlerin yapı ve içerik özellikleri ile akademik metin türleri tanıtılacak, benzer metinlerin üretim süreçleri üzerinde durulacaktır. Ders, metin öncesi süreç; kaynak tarama, zamanı ve metni planlama, metin yazma süreci ve yazım sonrası süreç; gözden geçirme, yeniden yazma ve paylaşma aşamaları uygulamalı çalışmalarla desteklenerek yürütülecektir.

 TRE 514

Masallarla Dil Öğretimi (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Doğu ve Batı Edebiyatından anonim masal örnekleri ile Türk Edebiyatından önemli yazarların kaleme aldığı (Peyami Safa, Cahit Zarifoğlu, Nazım Hikmet, Sabahattin Ali, Tarık Dursun K. vb.) yapma masallardan seçilmiş örneklerle, masalların dili, kalıpları, değerler eğitimi, fantastik ve arketipsel yapısı kavratılarak, masalların genelde dil, özelde Türkçe eğitimine olan katkıları kavratılacaktır.

TRE 516

Yabancılara Türkçe Öğretiminde Kültür Aktarımı (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak

Dersin amacı; dil-kültür ilişkisi bağlamında kültürün yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yeri ve önemini kavratmak, kültürel ögelerin araştırılması, tespiti ve kullanılması yollarını kazandırmak, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültür aktarımının hangi düzeyde ve ne şekilde gerçekleşebileceği, hangi kültürel ögelerin nasıl aktarılması gerektiği ile ilgili bilinç oluşturmaktır. Kültür ve dil örgüsünün niteliklerinin kavranması, kültür aktarımı yollarının ve unsurlarının bilinmesi ve gereklerinin yerine getirilmesi beklenmektedir. Derste; dil-kültür ilişkisi ve hedef kültür kavramları, kültürün millî benlik, kişilik ve kültürel kimlik oluşturmadaki rolü, Türk kültürü ve Türkçe ilişkisi ile Türk kültürünün tarihsel gelişimi, Yabancılara Türkçe öğretiminde Türk kültür ve edebiyatının yeri ile maddi ve maddi olmayan kültür ögeleri üzerinde durulacaktır.

TRE 518

Dilbilim ve Türkçe Dilbilgisi Öğretimi (3-0-3-7): Doç. Dr. Bekir İnce

Bu ders kapsamında dilbilimin ve dil bilgisinin tanımı yapılacaktır. Dil bilimin ve dil bilgisinin kapsamı, dilin genel özellikleri, dil bilim yaklaşımları, söz dizimi, ses bilgisi, ses bilimi, biçim bilimi, anlam bilimi gibi dil biliminin alt kollarının tarihsel süreçteki gelişimi, dil öğretimi ve dil bilim ilişkisi incelenecektir.

TRE 520

Türkçe Öğretiminde Söz Varlığı İncelemeleri (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak

Türkçenin ana dil ve yabancı dil olarak öğretiminde söz varlığı unsurlarının tespiti, incelenmesi, tasnifi ile Türkçe derlem çalışmaları, eşdizimlilik ve sıklık çalışmaları, sözlük bilim çalışmaları hakkında genel bilgi vermek, alıcı ve üretici söz varlığı kavramlarını açıklamak ve söz varlığı kapsamında değerlendirilen dil yapılarının Türkçe öğrenme ve öğretim süreçlerindeki önemini kavratmaktır. Derste, söz varlığını oluşturan ögeler, söz varlığı belirleme yöntem ve teknikleri, kelime öğrenme stratejileri üzerinde durulacak; ayrıca bir metinden hareketle bir dilin söz varlığının tespiti yöntemlerinin gösterilmesi çalışmaları yapılacaktır.

TRE 522

Yaratıcı Yazma Teknikleri (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Bu derste öğrencilere sözlü iletişim ve yazılı iletişimin  temel kavramları ve sorunları anlatıldıktan sonra, yaratıcı yazma, sürecinde planlama, öğretim ve değerlendirme ölçütleri açıklanacaktır. Öğrenciler yaratıcı yazmanın ne olduğuna ve yaratıcı yazma, süreç temelli yazma, farklı metin türlerine dair yazma (günlük, mektup, öykü, tiyatro, gezi, hatıra vb.) hakkında bilgi sahibi olacaktır. Uygulamalı olarak öğrencilere yaratıcı yazma eğitiminin nasıl verilebileceği, yaratıcı yazı eğitimininde yaşanan sorunlar ele alınacaktır.

TRE 524

Öykülerle Değerler Eğitimi (3-0-3-7): Prof. Dr. Özlem Fedai

Tanzimat devrinden yakın döneme kadar Türk edebiyatının önemli öykücülerinden (Sami Paşazade Sezai, Halit Ziya Uşaklıgil, Ömer Seyfettin, Refik Halit Karay, Memduh Şevket Esendal, Halide Edip Adıvar, Sait Faik Abasıyanık, Ahmet Hamdi Tanpınar, Tarık Dursun K., Tomris Uyar, Sevinç Çokum vb.) seçilmiş öykülerin analizi üzerinden öğrencilerde iyi ahlâk, dürüstlük, çalışkanlık, yardımlaşma, tutumluluk, empati, (diğergamlık) erdem, onur, iyi insan/vatandaş olma, topluma karşı sorumluluk alma şuuru, çevre bilinci ve estetik bilinç gibi değerlerin kazandırılmasının ne şekilde sağlanabileceği incelenecektir.

TRE 526

Türkçe Öğretiminde Göstergebilimsel Uygulamalar (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Özsaray

J. Greimas, R. Barthes, J.Kristeva, T.Todorov gibi göstergebilimcilerin yaklaşımları konusunda teorik bilgiler sunulacak; “Greimas’ın Eyleyenler Kuramı” çerçevesinde metinlerdeki dilin işleyiş biçimi, göstergeler arasındaki ilişkilerle doğan anlam, ortaya konulan dilsel ‘oyun’un kuralları, hangi kurallara göre bu ‘oyun’un oynandığı gösterilmeye çalışılacaktır. Göstergebilimin yöntem ve verilerinden yararlanarak seçilen metinler incelenecektir.

TRE 528

Çocuk Edebiyatı-Kültür Endüstrisi İlişkisi (3-0-3-7): Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Özsaray

Toplumsal değişme süreçleri neticesinde günümüzde çocuk ve ilk gençlik edebiyatı metinlerinin pek çoğunda üretilen değer, kitle kültürü açısından bir tüketim metası haline gelmektedir. Popüler kültür unsurlarının değeri kısa süreli tüketim metası haline getirdiği gerçeği göz önüne alındığında çocuk edebiyatı metinleri de bu kültürün bir parçası haline gelmektedir. Ders içeriğinde, Türkçenin söz varlığının ve toplumsal değerlerin çocuk ve gençlik edebiyatı metinleriyle aktarılmasının hedeflendiği değerler eğitimi göz önüne alınarak, popüler çocuk ve ilk gençlik edebiyatı ürünlerinin kültür endüstrisi kuramlarıyla eleştirel okuması yapılacaktır. Bu bağlamda Adorno, Horkheimer, Benjamin gibi kültür kuramcılarının yaklaşımları çerçevesinde popüler çocuk edebiyatı ürünlerine eleştirel bir yaklaşım geliştirilmeye çalışılacaktır.

TRE 530

Dil  ve Toplumsal Değişim (3-0-3-7):  Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Özsaray

Dil iletişim aracı olmanın yanında toplumsal yapıyı işleme, yönetme ve yeniden kurmanın da bir aracıdır. Toplumsal yapıyı oluşturan kurumların değişimindeki etkenlerden birisi de dilin anlam içeriğinin değişimidir. Bu derste tarihsel açıdan Türkçe eğitiminin ve dil göstergelerinin toplumsal değişim sürecine katkısı incelenecek, toplumsal değişim göstergeleriyle dil göstergeleri arasındaki etkileşim incelenerek, dilin toplumsal değişim süreçlerinden ne derece etkilendiği ve süreci ne derece etkilediği toplumsal değişim kuramları ve edebi metinler aracılığıyla belirlenmeye çalışılacaktır. Türkçe ders kitaplarındaki metin içeriklerinin; dil, görsel, toplumsal değerler ve benzeri değişkenler açısından toplumsal değişim süreçlerinden hangi ölçüde etkilendiği belirlenmeye çalışılacaktır.



 

Programda Ders Veren Öğretim Üyelerimiz

Prof. Dr. Özlem Fedai, Türkçe Eğitimi ABD

Doç. Dr. Bekir İnce, Türkçe Eğitimi ABD

Doç. Dr. Güler Doğan Averbek, Türkçe Eğitimi ABD

Dr. Öğr. Üyesi Fatma Albayrak, Türkçe Eğitimi ABD

Dr. Öğr. Üyesi Yunus Emre Özsaray, Türkçe Eğitimi ABD